Skup Srpske napredne stranke u Velikom Šiljegovcu, održan 13. juna ove godine, još jednom je aktuelizovao problem zloupotrebe dece u političke svrhe. Sa tog političkog okupljanja objavljen je na društvenim mrežama veliki broj fotografija na kojima su deca u društvu partijskih funkcionera čime je nastavljen trend da političari koriste najmlađe kao dekoraciju na svojim okupljanjima i preko dece pokušavaju da osvoje političke poene.
Najčešći oblici političke zloupotrebe dece se vide u situacijama kada se ona uključuju i upotrebljavaju u aktivnostima koje nisu u njihovu, no u korist pojedinaca ili političkih partija. Deca se najčešće koriste kao dekor aktivnosti političkih aktera, njihove fotografije objavljuju se na društvenim mrežama političkih partija, a mediji izveštavajući sa takvih događaja, najčešće delimično ili u potpunosti otkrivaju identitet dece. Na taj način, politički akteri „stiču poene’’ kod šire populacije odraslih glasača, bez bilo kakve koristi po decu. Taj fenomen ne treba mešati sa učešćem dece u donošenje politika za decu kao i njihovo aktivno učešće u svemu što ih se u društvenom smislu tiče, što je još uvek nedovoljno zastupljeno.
“Politička zloupotreba dece predstavlja iskorišćavanje pozicije moći u odnosu na dete, dečije poverljivosti i neinformisanosti u cilju sticanja političkih poena kod potencijalnih glasača. Zloupotrebu moramo razdvojiti od participacije jer deca imaju pravo na učešće (participaciju) u društvenom životu i iskazivanje stavova po pitanjima koja ih se tiču. Čak i ako postoji informisana saglasnost roditelja da se deca fotografišu i da se te fotografije upotrebe u promotivne svrhe jedne partije, ostaje otvoreno pitanje dečijeg viđenja date situacije. Upitno je da li dete razume da će njegov lik biti korišćen u svrhu promocije i prikupljanje političkih poena, određene političke partije i posledice koje to nosi”, objašnjava Dubravka Kahrimanović, programska koordinatorka organizacije “Prijatelji dece Srbije” i nastavlja.
“Kada postoji dilema da li je u pitanju politička zloupotreba dece – prvo treba da se zapitamo da li su aktivnosti u koje su deca uključena u korist dece (participacija, informisanje, izražavanje stavova, zagovaranje), ili idu u korist nekog drugog, pojedinca ili političke partije. Deca nisu ukras, već građani sa pravima, a njihova prava se krše ukoliko se ona koriste za sticanje političke dobiti.”
Oblici zloupotrebe dece u političke svrhe su mnogobrojni i raznovrsni. Jedan od najčešćih je uključivanje dece u “funkcionersku” kampanju. To uključuje otvaranje igrališta, vrtića, stadiona, promociju kampanje za retke bolesti, posete dece sa Kosova i Metohije zvaničnim institucijama i slično. Političari, funkcioneri političkih partija, učestvuju u ovim događajima u okviru svoje zvanične funkcije, a potom se vest i fotografije ovih događaja prenose na kanalima komunikacije političke partije i u medijima.
Drugi, takođe čest, vid zloupotrebe dece su posete političara porodicama sa decom. Fotografije ovih susreta odaju utisak bliskosti, porodične atmosfere i čine da političari izgledaju kao “ljudi iz naroda” kojima su problemi “običnog sveta” bliski. Kreiranju ovakvog narativa višestruko doprinosi prisustvo dece. Često možemo videti da deca političarima sede u krilu, grle se sa njima ili dobijaju poklone. Političari uglavnom posećuju porodice koje su na neki način ranjive (veliki broj dece, samohrani roditelji, socio-ekonomska-zdravstvena ugroženost…), na taj način izazivajući saosećanje kod pratilaca.
Povodom evidentnih slučajeva zloupotrebe dece u političke svrhe u Velikom Šiljegovcu i drugih sličnih slučajeva obratili smo se i Zaštitniku građana ali ni nakon deset dana nismo dobili odgovor.
Nešto ređi vid zloupotrebe je prisustvo dece na partijskim događajima. Obično je to u okviru određenih kulturno-umetničkih programa (folklor, hor, recitatori…). Poseban oblik zloupotrebe je organizovano učešće grupe dece, odnosno organizovanja stranačkih i propagandno političkih aktivnosti u prostorima/situacijama gde deca uobičajeno borave (škola, vrtić, park, sportski klub, kulturne i umetničke aktivnosti…).
Prisustvo dece na uličnim akcijama političkih stranaka nije toliko često mada je bilo i takvih slučajeva.
“Dekoracija” decom najčešće se viđa u promotivnim spotovima, gde su određeni kadrovi „ulepšani“ decom kako bi kod publike izazvali emocionalnu reakciju. Ovi primeri iako se najčešće ne mogu povezati sa određenim događajem, sredinom ili porodicom iz koje dete dolazi, takođe predstavljaju oblik manipulacije.
“Prijatelji dece Srbije izradili su Smernice za političke aktere „Kako sprečiti zloupotrebu dece u političke svrhe“ . Ovom temom bavimo se decenijama, a 2019. godine smo obnovili naš Pravilnik protiv zloupotrebe dece u medijske svrhe i Kodeks o zaštiti dece od političkih zloupotreba. Svesni smo da je dizanje svesti o ovoj pojavi najbolji način da se političkoj zloupotrebi stane na put, te smo izradili i infopakete za roditelje i škole sa uputstvima kako da prepoznaju, spreče i reaguju na slučajeve zloupotrebe. Pregled stanja u Srbiji po pitanju pojave političke zloupotrebe dece pratili smo u prethodna dva izborna ciklusa a Izveštaj je dostupan na našem sajtu decaimediji.com”, podseća Dubravka Kahrimanović, programska koordinatorka “Prijatelja dece Srbije”.
Da podsetimo da i Konvencija UN o pravima deteta strogo zabranjuje manipulaciju decom i garantuje im pravo na zaštitu od svih oblika psihičkog i fizičkog iskorišćavanja.
Povodom evidentnih slučajeva zloupotrebe dece u političke svrhe u Velikom Šiljegovcu i drugih sličnih slučajeva obratili smo se i Zaštitniku građana ali ni nakon deset dana nismo dobili odgovor.
Naslovna ilustracija: AI
Comments are closed.