ZAKLJUČANE KAPIJE ĆIĆEVCA: Tiho nestaju porodična domaćinstva
Opština Ćićevac je za samo dvadeset godina izgubila skoro 3.000 stanovnika, a prosečna starost od 46 godina svrstava je u sredine sa izrazito starim stanovništvom. Iza ovih suvoparnih statističkih podataka krije se surova realnost praznih kuća i zaključanih ognjišta u kojima više nema ko da nasledi ključeve, dok potraga mlađih generacija za stabilnošću tiho briše čitava domaćinstva sa mape ovog kraja.
Slika napuštenih kuća, zaraslih dvorišta i zarđalih katanaca na kapijama širom opštine Ćićevac danas predstavlja jednu od najupečatljivijih slika ovog kraja. Oronuli objekti, u kojima se godinama ne pale svetla, postali su najvidljiviji spomenici jedne surove realnosti – trajnog gašenja porodičnih domaćinstava i demografskog pada koji prazni naselja. Više se ne govori samo o privremenom odlasku pojedinaca, već o odlasku čitavih porodica koje za sobom ostavljaju prazne domove u kojima više nema ko da nasledi ključeve i nastavi život.
Ćićevac ubrzano postaje mesto u kojem ljudi više ne vide mogućnost da grade stabilan porodični život. Kuće i imanja ne propadaju zato što su ih vlasnici zaboravili, već zato što je prekinut prirodni lanac smene generacija.
Mlađi članovi porodica, u potrazi za finansijskom sigurnošću, zaposlenjem u struci i dostojanstvenijim primanjima, svoje živote trajno sele u veće gradove ili inostranstvo. Kako vreme prolazi, za njima odlaze i stariji članovi porodica ili, nakon njihovog odlaska, stara ognjišta zauvek ostaju zaključana jer povratnika gotovo da nema.
Razmere ovog problema potvrđuju i zvanični podaci. Prema Popisu stanovništva, opština Ćićevac je 2002. godine imala 10.755 stanovnika, 2011. godine 9.476, dok je prema poslednjem popisu iz 2022. godine taj broj pao na svega 7.860.
Za dve decenije opština Ćićevac je izgubila čak 2.895 stanovnika, odnosno više od četvrtine ukupnog stanovništva.
Isti trend prepoznaje i Plan razvoja opštine Ćićevac za period od 2023. do 2029. godine, u kojem se navodi da se broj stanovnika kontinuirano smanjuje već skoro šest decenija, dok su migracije radno sposobnog stanovništva, depopulacija i starenje stanovništva označeni kao jedne od najvećih pretnji budućem razvoju opštine.
Posledice su najvidljivije upravo u seoskim sredinama. U Planu razvoja navodi se da je najveći proporcionalni pad broja stanovnika i domaćinstava zabeležen u udaljenim naseljima, zbog čega se za pojedina sela može “slobodno konstatovati da su pred gašenjem”.
U dokumentu saznajemo i da stanovništvo ima karakteristike izrazito starog tipa, sa prosečnom starošću od 46 godina, dok indeks starenja iznosi 1,89, što znači da je broj starijih stanovnika gotovo dvostruko veći od broja mlađih.
Glavni apsurd leži u tome što se razvoj planira na papiru, dok generacije u realnom vremenu donose odluke o pakovanju kofera. Budućnost jedne male sredine ne zavisi isključivo od novih puteva i infrastrukturnih projekata, već od njene sposobnosti da zadrži mlade ljude, jer mesto ne čine zidovi i putevi, već ljudi koji u njemu vide svoju budućnost, a ne samo polaznu stanicu za odlazak.
Puste kuće u Ćićevcu nisu samo privatni problem porodica koje su otišle, one predstavljaju upozorenje za čitavu zajednicu. Bez konkretnih lokalnih mera koje bi mladima omogućile da ostanu, zasnuju porodice, pokrenu sopstveni posao i udahnu život praznim domaćinstvima, vizija Ćićevca kao “privlačnog mesta za život” ostaće samo lepo napisana strategija.
Svaka zaključana kapija i svako zaraslo dvorište podsećaju da demografski pad nije statistika, već stvarnost koja menja izgled čitavih naselja. Ako se postojeći trend nastavi, sve više domaćinstava nestaće sa mape opštine, a prazne kuće postaće jedini svedoci života koji se iz njih odavno iselio.
Tekst i foto: Aleksandra Paunović
