Dok Svetska zdravstvena organizacija (SZO) jasno propisuje minimum od 9 zelenila po glavi stanovnika kao uslov za elementarno zdravlje urbanog stanovništva, Kruševac se nalazi u nezavidnoj poziciji. Prema podacima iz „Lokalnog programa zaštite životne sredine“, uže gradsko jezgro nudi tek skromnih 3 do 5 kvadrata uređenog zelenila po stanovniku.
Između ambicioznih planova o povezivanju „zelenih fleka“ drvoredima i surove realnosti preizgrađenog centra, Lazarev grad ostaje daleko ispod evropskog proseka, boreći se sa nedostatkom evidencije, resursa, ali i osnovne ekološke kulture.
Od „zelenih fleka“ do sistemskog problema
Sistem zelenila u Kruševcu trenutno podseća na nepovezani mozaik, gde retke, izolovane oaze poput Pionirskog parka, Bagdale i Borjaka pokušavaju da kompenzuju manjak prirode u betonskom jezgru. Iako JKP „Kruševac” gazduje sa oko 284.960 uređenih površina, to je i dalje nedovoljno za grad ove veličine.
Pod upravom JKP „Kruševac” nalaze se parkovi – Pionirski park (31.847 m²), Park Bagdala (61.960 m²), Park šuma „Borjak” (61.200 m²) kao i memorijalni kompleks “Slobodište” i Arheološki park. Drvoredi i zelenilo uz saobraćajnice čine preko 70.000 m².
Postoji značajan fond od oko 323.999 m² neuređenih površina koje su potencijal za pretvaranje u parkove (npr. prostor između Rasadnika i Slobodišta, priobalje Rasine).
Poseban problem predstavlja činjenica da grad još uvek nema jedinstven katastar zelenih površina. Bez ovog preciznog registra, svako ozbiljno planiranje razvoja ili odbrane postojećih parkova od investitorskog urbanizma praktično je nemoguće. Dok gradovi poput Beograda ili Novog Sada, iako su takođe napadnuti od strane beskrupuloznih građevinskih investitora, nekako uspevaju da zadrže znatno viši prosek zahvaljujući velikim park-šumama, Kruševac sa svojih 3–5 u centru deli sudbinu gradova poput Niša, gde je svaki pedalj slobodnog prostora žrtvovan u korist kvadrata stambenog prostora.
Između nedostatka opreme i nedostatka kulture
Pored sistemskih i prostornih ograničenja, održavanje postojećeg fonda zelenila suočava se sa logističkim i društvenim preprekama. JKP „Kruševac” hronično kuburi sa nedostatkom adekvatne mehanizacije – broj trimera, kosačica i, što je najvažnije, radne snage na terenu nije srazmeran potrebama grada koji teži modernim standardima.
Međutim, nije sve u mehanizaciji. Odgovornost leži i na samim građanima koji često, paradoksalno, uništavaju upravo ono što im je neophodno za čistiji vazduh. Kretanje van staza i namerno uništavanje tek zasađenih sadnica direktno sabotira napore da se grad ozeleni.
Rešenje se, prema stručnim analizama, krije u strogoj zaštiti postojećeg fonda i hitnom povezivanju parkova novim drvoredima uz saobraćajnice, jer je to jedini preostali način da se u prenatrpanom centru stvori funkcionalan ekosistem.
Comments are closed.